W dobie dynamicznie rozwijającego się świata, wyzwań i oczekiwań Klientów związanych ze sprzedażą detaliczną oraz z rozwojem nowych technologii niektóre dziedziny gospodarki przeżywają rozkwit i niespotykaną dotychczas falę zamówień usług i produktów przez Konsumentów. Ponadto chęć wejścia na nowe rynki przez przedsiębiorców, ostrej rywalizacji pomiędzy usługodawcami, podniesienie czy zwiększenie swojej sprzedaży przez zakłady produkcji powoduje, że część firm przenosi swój handel do świata e-commerce.
Współczesny handel to już nie przede wszystkim lokalny zakład, magazyn, skup, galeria, rynek, hala, targ czy sklep. Dostępność określonych usług i produktów dla Konsumenta nie ogranicza się już tylko do lokalnego rynku czy dostępności „tu i teraz”. Produktu, jakiego szukasz, który nie jest dostępny lokalnie, możesz znaleźć bez problemu w świecie e-commerce.
E-commerce to nic innego jak w skrócie handel elektroniczny przy wykorzystaniu w głównej mierze Internetu i za pomocą urządzeń porozumiewania się na odległość (komputer, komórka, TV, aplikacje). Szybkość, dostępność i możliwość załatwienia sprawy „od ręki” powoduje, że konsumenci coraz częściej korzystają z zakupów wszelkiego rodzaju dóbr i usług na globalnym bazarze, jakim jest Internet. Znaczenie tego rynku we współczesnym Świecie jest ogromne z uwagi na czas, wygodę, dostępność produktu, dostarczenie usługi czy produktu pod „drzwi” bez skomplikowanych procedur, ale czy na pewno ?
Warto wiedzieć o podstawowych prawach konsumenta podczas zakupów internetowych, aby wiedzieć jakie czynności, informacje i zasady będą obowiązywać przy sprzedaży usług i produktów w transakcjach zawieranych na odległość. Znajomość tych praw i obowiązków umożliwi Ci również szybkie zorientowanie się, czy transakcja jest bezpieczna i jakie elementy składają się na całą transakcję. Realizacja prawa do informacji przejawia się w jednym z obowiązków usługodawców do zamieszczania regulaminu świadczenia usług drogą elektroniczną. Klienci muszą mieć możliwość ściągnięcia regulaminu w formie pliku lub skopiowania jego treści, a w razie takiej chęci również utrwalenia na własnym nośniku danych (np. na dysku komputera czy innego urządzenia).
Pamiętaj, aby dokładnie sprawdzić w treści regulaminu, w którym momencie dochodzi do zawarcia umowy sprzedaży drogą elektroniczną (zostają złożone oświadczenia woli) i jakie czynności techniczne lub obowiązki się na nie składają. Nie wszyscy przedsiębiorcy prowadzą sklepy w sposób zautomatyzowany i określają czasami inny moment zawarcia umowy aniżeli moment złożenia zamówienia z obowiązkiem zapłaty.
Przedsiębiorca najpóźniej w chwili wyrażenia woli przez konsumenta woli związania się umową na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa, ma ustawowy obowiązek udzielenia konsumentowi informacji w jasny i zrozumiały sposób o:
Przedsiębiorca zapewnia, aby konsument w momencie składania zamówienia wyraźnie potwierdził, że wie, że zamówienie pociąga za sobą obowiązek zapłaty. Jeżeli do złożenia zamówienia używa się przycisku lub podobnej funkcji, muszą być one oznaczone w łatwo czytelny sposób słowami „zamówienie z obowiązkiem zapłaty” lub innego równoważnego jednoznacznego sformułowania.
Obowiązkiem przedsiębiorcy jest również przesłanie tych informacji konsumentowi na trwałym nośniku najpóźniej w chwili dostarczenia rzeczy lub przed rozpoczęciem świadczenia usługi (zwykle będzie to e-mail wraz z potwierdzeniem złożenia zamówienia) oraz uzyskanie od konsumenta potwierdzenia zapoznania się z powyższymi informacjami.
Ciekawostką jest, że brak spełnienia obowiązków informacyjnych przez przedsiębiorcę lub wydania dokumentów związanych z zawarciem umowy określonych ustawą o prawach konsumenta może stanowić wykroczenie określone w art. 139b kodeksu wykroczeń, za które grozi grzywna wobec przedsiębiorcy do 5.000 zł.
Konsumentom, którzy zawarli umowę na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa, w terminie 14 dni (liczonym od daty odbioru usługi lub towaru) przysługuje prawo odstąpienia od umowy bez podawania przyczyny i bez ponoszenia kosztów za wyjątkiem sytuacji:
Prawo do odstąpienia od umowy umożliwia kupującemu zapoznanie się z towarem, sprawdzenie, czy zamówiony towar jest zgodny z przedmiotem zamówienia (kompletny, spełniający wymagania jakościowe), a tym samym daje czas do przemyślenia zakupu towaru. Jest to na tyle szczególne prawo konsumenta, że ustawodawca nałożył obowiązek na sprzedających, aby do każdej transakcji umieszczać dodatkowy formularz informujący o tym prawie konsumenta. Korzystając z tego prawa, konsument nie musi podawać żadnego wytłumaczenia, dlaczego z niego korzysta.
Istotną informacją jest fakt, że przepisy o skorzystaniu z prawa do odstąpienia od umowy, wskazują jedynie na złożenie takiego oświadczenia w terminie 14 dni. Natomiast po złożeniu takiego oświadczenia masz kolejne 14 dni na fizyczny zwrot towaru do przedsiębiorcy. Co więcej, niektórzy przedsiębiorcy wydłużają terminy do odstąpienia od umowy, co jest zgodne z prawem, a zatem w przypadku zapisu sklepu internetowego o dłuższym terminie do odstąpienia od mowy wiąże ten dłuższy termin. Prawo nie zabrania stosowania korzystniejszych uregulowań umownych z Konsumentem niż ogólnie obowiązujące przepisy prawa.
Pozostałe terminy do odstąpienia od umowy:
Prawo odstąpienia od umowy nie będzie miało zastosowania do:
Jak wskazano powyżej, po złożeniu oświadczenia o odstąpieniu od umowy masz 14 dni na fizyczny zwrot rzeczy. Pamiętaj, że przedmiotem sprzedaży była konkretnie oznaczona rzecz, a nie opakowanie do niej, a zatem nie musisz odsyłać tej rzeczy w oryginalnym opakowaniu, w którym otrzymałeś tę rzecz od sprzedawcy. Rzecz będzie podlegała normalnemu zwrotowi również w przypadku gdy nie będzie miała już oryginalnych metek umieszczonych dodatkowo przez sprzedawcę na rzeczy. Rzecz ta będzie w ciągu dalszym pełnowartościowym towarem. Warto również zapoznać się z warunkami określonymi w regulaminie sklepu internetowego a dotyczącego zwrotu rzeczy, albowiem przedsiębiorcy prowadzący równolegle sprzedaż stacjonarną i w internecie dopuszczają możliwość bezpośredniego zwrotu rzeczy w sklepie stacjonarnym, co stanowi dość duże ułatwienie dla konsumentów.
Rękojmia jest niczym innym jak ustawową odpowiedzialnością sprzedawcy względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną. Rękojmia wynosi 2 lata i celem zapewnienia ochrony konsumentom wprowadzono domniemanie wynikające z rękojmi, że jeżeli wada została stwierdzona przed upływem roku od dnia wydania rzeczy sprzedanej, domniemywa się, że wada lub jej przyczyna istniała w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego.
Natomiast gwarancja jest umową pomiędzy gwarantem (najczęściej sprzedającym, choć może być to też producent) a kupującym, która określa obowiązki gwaranta i uprawnienia kupującego w przypadku, gdy rzecz sprzedana nie ma właściwości określonych w umowie. Okres trwania gwarancji określa umowa.
Najważniejszą informacją dla konsumenta jest, że kupujący może wykonywać uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy niezależnie od uprawnień wynikających z gwarancji. Wykonywanie uprawnień z gwarancji nie wpływa na odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi. Co więcej, jeżeli konsument zdecyduje się w pierwszej kolejności dochodzić uprawnień z tytułu gwarancji, wówczas bieg terminu do wykonania uprawnienia konsumenta z rękojmi ulega zawieszeniu z dniem zawiadomienia sprzedawcy o wadzie.
W przypadku skorzystania przez konsumenta z prawa rękojmi, jeżeli rzecz ma wadę, to kupującemu przysługuje prawo do żądania:
W przypadku skorzystania przez konsumenta z prawa gwarancji wybór konkretnego roszczenia (uprawnienia) przez konsumenta względem sprzedawcy będzie wynikał z katalogu roszczeń przy zawarciu umowy gwarancji.
Przed skorzystaniem czy to z prawa rękojmi, czy z prawa gwarancji, konsument powinien ocenić, który reżim odpowiedzialności będzie dla niego korzystniejszy oraz który z nich zapewni prawidłowy przebieg usunięcia wady, wymiany rzeczy lub odstąpienia od umowy. Pamiętaj, że to konsument decyduje, z którego z powyższych z praw skorzysta.
Rozporządzenie Ogólne o Ochronie Danych Osobowych, znane powszechnie jako RODO (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych)), to unijne prawo regulujące przetwarzanie danych osobowych obywateli Unii Europejskiej. Rozporządzenie jest zbiorem praw i obowiązków, które ma zastosowanie do przetwarzania danych osobowych w sposób całkowicie lub częściowo zautomatyzowany oraz do przetwarzania w sposób inny niż zautomatyzowany danych osobowych stanowiących część zbioru danych, lub mających stanowić część zbioru danych.
Prawo to chroni podstawowe prawa i wolności osób fizycznych, w szczególności ich prawo do ochrony danych osobowych. Dane osobowe odnoszą się do wszelkich informacji identyfikujących lub pozwalających zidentyfikować konkretną osobę fizyczną (dane identyfikacyjne, dane teleadresowe, transakcyjne, techniczne, behawioralne, demograficzne czy preferencje zakupowe).
Celem RODO jest kontrola i ochrona danych osobowych osób fizycznych, a także ochrona przed nadmiernym zbieraniem danych osobowych. W zasadzie przedsiębiorcy powinni wyłącznie zbierać i przetwarzać informacje dotyczące danych osobowych, które są niezbędne do osiągnięcia określonego celu (tj. sprzedaży rzeczy, usługi czy produktu). Co do zasady w sklepie stacjonarnym nikt nas nie pyta nawet o dane identyfikacyjne podczas klasycznej transakcji sprzedaży. Podchodzimy do kasy, kładziemy wybrane produkty i płacimy za nie. Natomiast sklep internetowy (e-commerce) chcąc od nas takie dane uzyskać, powinny w jasny sposób określić, dla jakich celów będą zbierały, udostępniały i przetwarzały dane osobowe (np. w celu dostarczenia produktów do wskazanego przez nas miejsca, w celu realizacji umowy sprzedaży). Rozporządzenie zawiera również w sobie mechanizm kontrolny oraz szczegółowe obowiązki związane z przetwarzaniem przez sprzedawców danych osobowych swoich Klientów.
Pamiętaj, że w związku z przepisami RODO masz prawo do:
Sprzedawca internetowy może przekazywać dane osobowe klienta firmie kurierskiej w celu zrealizowania dostawy zakupionego towaru. Zgodnie z zasadami RODO, sprzedający powinien uzyskać zgodę klienta na przekazanie jego danych osobowych firmie kurierskiej, która powinna być udzielana w sposób jasny i świadomy w trakcie zawierania umowy sprzedaży i wskazywać jakie dane zostaną podane takiej firmie kurierskiej.
Przypominam, że jednym z obowiązków informacyjnych będących obowiązkowym punktem regulaminu sklepu internetowego jest poinformowanie konsumenta o sposobie i terminie spełnienia świadczenia przez przedsiębiorcę oraz stosowanej przez przedsiębiorcę procedurze rozpatrywania reklamacji.
Istotne jest, aby dla celów dowodowych oświadczenie konsumenta o reklamacji złożyć w formie pisemnej tj. w tradycyjnej formie pisemnej lub w postaci dokumentowej czy elektronicznej. Z uwagi na szybki rozwój nowych technologii prawo aktualizuje się, które przewiduje już składanie oświadczeń w różnych postaciach formy pisemnej. Zgodnie z treścią art. 77 (2) Kodeksu cywilnego do zachowania dokumentowej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu, w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie. Dokumentem zaś jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią. Nośnikiem informacji może być oczywiście wiadomość e-mail. W treści reklamacji wskaż na opis wady (niezgodność towaru z umową), a także określ jedno ze swoich żądań, jakie przysługują z tytułu rękojmi lub gwarancji. Sprzedawca nie może uzależniać przyjęcia reklamacji od dostarczenia mu oryginału dokumentu zakupu (paragonu fiskalnego). Jest wiele form potwierdzenia nabycia towaru w danym sklepie (np. wyciąg z płatności kartą, potwierdzenie przelewu, zdjęcie dokumentu potwierdzającego sprzedaż czy płatność określonej transakcji (np. BLIK, które pozwolą zidentyfikować cenę i towar), a nawet ostatecznie zeznanie świadków).
Przedsiębiorca jest obowiązany udzielić odpowiedzi na reklamację konsumenta w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania. Jeżeli przedsiębiorca nie udzielił odpowiedzi na reklamację w terminie 14 dni, uważa się, że uznał reklamację zgodnie z żądaniem konsumenta. Odpowiedź na reklamację przedsiębiorca przekazuje konsumentowi na papierze lub innym trwałym nośniku.
Konsument nie powinien ponosić kosztów związanych z reklamacją, ale za to powinien udostępnić towar sprzedawcy celem naprawy rzeczy (usunięcia wady) lub wymiany na nowy. Jeżeli koszty dostarczenia rzeczy przy uzasadnionej reklamacji poniósł konsument, to może żądać ich zwrotu od sprzedającego.
Sprzedający w trakcie rozpatrywania reklamacji może uznać, że kupujący nie ma racji, ma zbyt duże oczekiwania lub błędnie interpretuje swoje prawa. Wówczas warto spróbować mediacji lub innych form rozstrzygania sporów konsumenckich. Spór może zostać skierowany pod warunkiem:
Niezależnie od powyższego w zakresie Twoich uprawnień możesz zwrócić się po pomoc do Rzecznika Praw Konsumenta czy Rzecznika Finansowego a ostatecznie skierować sprawę do sądu powszechnego.
W przypadku gdy uważasz, że dany sprzedawca narusza zbiorowe interesy konsumentów związane np. z nieuczciwymi praktykami rynkowymi (prowadzi bezprawną praktykę, która dotyka grupy lub nieograniczonej liczby konsumentów oraz zagraża interesom każdego konsumenta będącego, lub mogącego być potencjalnie kontrahentem przedsiębiorcy) może zawiadomić Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Wówczas kroki powinien podjąć Prezes UOKiK, wydając odpowiednie decyzje. Z kolei w zakresie naruszeń przez sprzedawcę ochrony danych osobowych warto z takim naruszeniem zwrócić się do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, który w tym zakresie powinien podjąć interwencję. Władze publiczne chronią konsumentów i w związku z tym tworzą specjalne urzędy zajmujące się i służące ochronie konkurencji i konsumentów.
Sprzedający w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oprócz zapewnienia swoim Klientom szerokiej oferty towarów, funkcjonalności sklepu oraz jego intuicyjności w procesie dokonywania zakupów powinni również zabezpieczyć transakcje dokonywane w sklepie sprzedającego poprzez zapewnienie:
Chcesz bezpiecznie robić zakupy w Internecie, to pamiętaj o następujących zasadach:
Zapamiętaj, że w świecie e-commerce konsumentom przysługują podstawowe prawa konsumenta, takie jak prawo do rzetelnej informacji o oferowanych usługach, prawo do odstąpienia od umowy zawartej na odległość lub poza siedzibą przedsiębiorstwa bez podania przyczyny czy ochrona Twoich danych osobowych. Pamiętaj, ze branża e-commerce jest jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się gałęzi gospodarki z uwagi na nowości technologiczne, jakie oferuje konsumentom. Duża konkurencyjność sprawia, że usługodawcy wdrażają coraz to innowacyjne rozwiązania. W związku z powyższym władze publiczne chcąc chronić konsumentów, wprowadzają zapisy prawa, aby umożliwić im zapewnienie podstawowych praw konsumentów, zapewnić im maksymalne bezpieczeństwo podczas zakupów oraz dać im ewentualne narzędzia do pomocy w kontakcie z przedsiębiorcami. Jednak zawsze pamiętaj, że bezpieczeństwo zakupów w Internecie powinno odbywać się świadomie oraz przy wykorzystaniu sprawdzonych metod płatności i przy użyciu bezpiecznych połączeń. Ta wiedza powinna uchronić Cię i przestrzec przed potencjalnymi zagrożeniami w świecie e-commerce.
Masz pytania dotyczące praw konsumenta lub potrzebujesz pomocy w kontakcie z przedsiębiorcą w trakcie reklamacji, nie wahaj się zapytać i skontaktować z naszą Kancelarią.